دیدگاههای جالب امام رضا علیه السلام درمورد حجامت
قدس آنلاین- حسینعلی پورافضلی: وجود فصلهای گوناگون نشانی از حکمتهای بالغه الهی و دلیلی بر رحمت رحمانیه خداوند است. در روایات اسلامی هم بهار به دلیل اعتدال در مزاج انسانها برترین فصلها معرفی شده است.
یکى از مباحثى که در سیره و روش زندگی اهل بیت (ع) از اهمیت خاصی برخوردار بوده و به مناسبتهای مختلف مورد تاکید قرار گرفته مسئله حجامت است. در این زمینه امام رضا علیه السلام به نقل از پیامبر گرامی اسلام (ص) می فرمایند: « إن یکن فی شیء شفاء ففی شرطه الحجّام ٲو فی شربت العسل». اگر در چیزی شفا وجود داشته باشد ، در تیغ حجّام یا در شربت عسل است .(1)
بهترین زمان حجامتاز جمله اموری که در باب حجامت اهمیت فراوانی دارد توجه به بهترین فرصتهاى توصیه شده براى انجام حجامت است.
طبق
حدیثی که از امام رضا(ع) منقول است حجامت در روزهای 12 تا 15 ماه قمری
تأثیر بیشتری دارد. این مسئله به کامل بودن ماه قمری مربوط است و شبیه اثر
کرۀ ماه بر جذر و مد آب دریا و رودخانه است. در مرتبۀ بعدی میتوان روزهای
10 تا 23 ماه قمری را لحاظ کرد.
حجامت در روزهای فرد خصوصاً عصر یکشنبه
و صبح پنجشنبه اثر بیشتر دارد. در عوض در روزهای چهارشنبه و جمعه نباید
حجامت کرد. حجامت در ظهر روز جمعه بسیار زیانآور است.
امام رضا ( ع )
همچنین فرمودند: «باید حجامت کردن بعد از خوردن غذا صورت گیرد ، چونکه وقتی
انسان سیر شد، سپس حجامت کرد، خون جمع شده و بیماری خارج می گردد و اگر با
شکم گرسنه کسی حجامت کند، خون خارج می شود ولی بیماری ( در بدن ) باقی می
ماند.»
امام رضا (علیه السلام) فصل بهار را بهترین زمان برای انجام
عمل حجامت دانسته و می فرماید: « أمّا فَصْلُ الرَّبیعِ فَإنّهُ روُحُ
الأزْمانِ ….». فصل بهار روح زمان هاست و در این فصل خون به هیجان در می
آید. لذا از قصد و حجامت در این فصل استفاده کن. (2)
چه زمانی حجامت نکنیمهمانطور
که اشاره شد امام رضا (علیه السلام) توصیه به حجامت در فصل بهار کرده
اند. طبق یک سفارش کلی بهترین اوقات حجامت بجز حزیران، در زمانی است که هوا
معتدل باشد، یعنی در چهل روز نخست بهار و چهل روز آغاز پاییز، اما در فصل
زمستان (خصوصاً دی ماه) و فصل تابستان حجامت اثر اندکی خواهد داشت.
در
همین زمینه امام رضا(ع) توصیه می کنند که روزى را براى خون گرفتن باید
اختیار کرد که هوا صاف و روشن باشد و باد و طوفانى در کار نباشد و از خون
بمقدارى خارج شود که وصفش تغییر کند و مىفرماید: کانون اول سى و یک روز
است و باد و طوفان در آن شدت مىیابد و سرما در آن افزایش پیدا مىکند و
تمام آنچه در تشرین آخر (آذر) نقل کردیم در آن نفع دارد و در این ماه از
خوردن طعام سرد بپرهیزید و از حجامت و فصد کردن دورى گزینید و غذاى گرم (با
طبع و ظاهر گرم) میل نمائید.(3)
قبل از حجامت مطابق
آنچه در روایات آمده باید قبل از حجامت از غذا استفاده کرد و حجامت را در
زمان سیرى انجام داد چرا که انجام حجامت به هنگام گرسنگى مضرّ معرفی شده و
در روایات عنوان شده که: « حجامت بعد از غذا خوردن باعث دفع عرق شده و قوّت
بخش بدن است.»
با توجه به تأثیر دعا بر جسم و روح انسان و ارتباط
نیایش با درمانهای جسمانی امام رضا علیه السلام براى قبل از انجام حجامت
دعاى خاصى ذکر فرمودهاند. امام رضا علیه السلام فرموده اند: وقتى خواستى
حجامت کنى، چهار زانو جلوى حجّام بنشین و بگو: «اَعوذ بِالّلهِ الکَریم فى
حِجامَتى مِنَ العَین فِى الدَّم وَ مِن کُلّ سوءِ وَ الاَعلالِ وَ
الاَسقام وَ الاَوجاع وَ الاَمراض وَ اَسئَلُکَ العافِیةَ وَ المُعافاة وَ
الشِّفاءِ مِن کُلّ داء.» یعنى: « در حجامت خود به خداوند کریم پناه مىبرم
از خونریزى و از هر ناراحتی ، علت ، سختى و درد و مرضی و از تو عافیت و
اسباب عافیت و شفاى از هر بیمارى را طلب مىکنم.»
بعد از حجامتامام
رضا علیه السلام برای پس از حجامت هم توصیه هایی دارند که رعایت آنها باعث
برخورداری از آثار مفید حجامت بر بدن می شود. امام رضا (ع) در رسالهى
ذهبیّه در این مورد می فرمایند: « پس از استحمام باید موضع فصد و حجامت را
به وسیلهى پارچهى کرکى یا ابریشمى یا دستمال نخى که لطیف و نرم باشد،
بپوشانید. پس از حجامت و فصد، آب میوه بنوشید و اگر میوه نیست، شربت بالنگ
مصرف کنید و در جایى که این امکانات وجود ندارد، بالنگ را زیر دندان بگیرید
و روى آن جرعهاى آب نیم گرم بنوشید. اما در فصل سرما باید سکنجبین عسلى
استفاده شود که این شربت شما را از بیمارىهاى خطرناک لقوه، برص، بهق و
جذام به ارادهى خداوند ایمن خواهد داشت.
در بیانی دیگر امام رضا (ع):
«سفارش مىکنم که پس از حجامت یا فصد، آب انار را با مکیدن آن بنوشید.
مکیدن آب انار خون را زنده و تن را با نشاط خواهد ساخت. پس از حجامت و فصد ،
از خوردن غذاهاى نمکدار تا مدت 3 ساعت بپرهیزید، چون اگر این پرهیز
مراعات نشود، بعید نیست که انسان به بیمارى جرب دچار شود.»
امام رضا (ع)
ضمن سفارش به اینکه روزى را که حجامت میکنى حمام مرو که موجب درد می شود و
اگر بتوانى مقدارى آب گرم بر سر و بدنت بریز البته بفاصله یک ساعت بعد از
حجامت، می فرماید: هر کس میخواهد که در موقع حجامت کردن درد کبد نگیرد بعد
از حجامت کاسنی با سرکه تناول کند.(4)
پانوشتها:
1. وسائل الشیعه / ج 17 / ص 541
2. بحار الأنوار، ج 59، ص 312
3. بحارالانوار، ج 62 ص 314
4. طب الرضا علیه السلام / ترجمه امیر صادقى، ص: 66
منبع : قدس آنلاین